Home > 13 boekentips: diversiteit in YA
13 boekentips: diversiteit in YA
6 augustus

.

#weneeddiversebooks, #diversityisourstrength – de hashtags liegen er niet om. We zien steeds meer vraag naar boeken met een grotere diversiteit in personages, want wat de samenleving is zou ook weerspiegeld moeten worden in de boeken die we lezen. Zo maken we onze belevingswereld én inlevingsvermogen groter, en geven we een stem aan mensen die anders gemarginaliseerd worden. We willen boeken waarin geestesziekte bespreekbaar gemaakt kan worden, waarin personages met lichamelijke beperkingen een hoofdrol hebben. Boeken waarin nationaliteiten buiten “blanke westerling” om niet tot stereotype sidekick gereduceerd worden. Om het zoeken alvast wat te vergemakkelijken, hebben we 10 YA boeken uit onze kast gevist die wél onder de noemer diversiteit vallen.

.

List en leugens | Leigh Bardugo

Genre: YA fantasy
Diversiteit: lichamelijke beperking, geestesziekte, homoseksualiteit

In Ketterdam is alles te koop, als je maar bereid bent om te betalen. Niemand weet dat beter dan crimineel wonderkind Kaz Brekker. Hij krijgt een opdracht aangeboden die levensgevaarlijk is, maar hem meer geld oplevert dan hij ooit had durven dromen. Kaz vertrekt met een team dat op het eerste gezicht een bij elkaar geraapt zooitje lijkt: een op wraak beluste ex-gevangene, een gokverslaafde scherpschutter, een van huis weggelopen rijkeluiszoon, een spion en een Hartenwringer die haar magie vooral gebruikt om te overleven in een sloppenwijk.

De reis leidt de groep rechtstreeks naar vijandig Fjerda. Onderweg worden ze niet alleen belaagd door een rivaliserende bende, maar ook door Grisha die dankzij een mysterieuze drug een bijna onmogelijke, explosieve kracht hebben ontwikkeld. Kaz moet er alles aan doen om zijn opdracht te volbrengen – en er tegelijkertijd voor te zorgen dat zijn bendeleden elkaar niet vermoorden.

Belangrijk om te weten: deze duologie vertegenwoordigt bijna alle vormen van diversiteit. Kaz Brekker is gehandicapt zodat hij met een stok moet lopen, en kan geen fysiek contact van huid op huid verdragen. Jesper en Inej zijn beiden niet blank, en bovendien is Jesper gokverslaafd. Ook bloeit er een homoseksuele relatie op (en we gaan lekker niet verklappen tussen wie).

..

Simon vs de verwachtingen van de rest van de wereld | Becky Albertalli

Genre: YA hedendaags
Diversiteit: homoseksualiteit

Simon Spier is zestien jaar en valt op jongens, maar wil dat liever nog niet aan iedereen vertellen. (Qua drama heeft hij genoeg aan zijn rol in de schoolmusical.) Maar dan belandt een e-mail naar zijn online crush bij de verkeerde persoon, en is Simons geheim opeens niet meer veilig. Zijn klasgenoot Martin chanteert hem: als Simon hem niet helpt met het vinden van een perfecte date (bij voorkeur met Simons beste vriendin Abby), zorgt Martin ervoor dat de hele school op de hoogte is van Simons geaardheid. En erger nog: van de identiteit van Blue, aan wie Simon zijn e-mails stuurt.

Opeens wordt het leven van Simon hartstikke ingewikkeld. Blue wordt steeds flirteriger en zijn vrienden begrijpen niet waarom Simon opeens zo in zichzelf gekeerd is. Hij piekert over een manier om zijn ouders en vrienden te vertellen over zijn geaardheid, maar baalt er tegelijkertijd enorm van dat dit niet op zijn eigen voorwaarden kan. En waarom moet je je seksualiteit eigenlijk verantwoorden?

Belangrijk om te weten: De boeken van Becky Albertalli hebben altijd homoseksuele personages, soms ook in de hoofdrol zoals in Simon vs, waarin het ook echt gaat om het vinden van je eerste vriendje als je nergens zeker van bent.

.

Op de rand van het niets | Corinne Duyvis

Genre: YA science fiction
Diversiteit: autistische hoofdpersoon

Terwijl een vernietigende komeet recht op de aarde afsnelt in 2035, wacht de zestienjarige Denise gespannen op het moment van inslag. De gelukkigen zijn al vertrokken in ruimteschepen, op weg naar een nieuwe bestemming. Maar vele andere families – inclusief die van Denise – hebben alleen recht op een plaats in een tijdelijke schuilkelder. Daarna moeten ze weer terug naar de verwoeste oppervlakte.

Maar dan komen ze erachter dat op Schiphol een laatste ruimteschip staat dat nog niet vertrokken is. Wanhopig probeert ze een plekje op het schip te bemachtigen, maar de toelatingseisen zijn streng: iedere passagier moet zichzelf nuttig maken en een steentje bijdragen. Voor Denise, die autistisch is, is dat extra moeilijk. Zal het haar lukken een plaats te veroveren of moet ze achterblijven op de straks onleefbare aarde?

Belangrijk om te weten: Auteur Corinne Duyvis heeft zelf de diagnose autisme gekregen, en weet dan ook precies waar ze het over heeft. De strijd van haar hoofdpersoon om zichzelf te kunnen accepteren en haar plek in de wereld te vinden, echoot die van de auteur. Achter in het boek vertelt Corinne hier zelf meer over in haar nawoord – ook over het belang van openheid.

.

Op mijn schouders | Jennifer Niven

Genre: YA hedendaags
Diversiteit: lichamelijke beperking

Iedereen denkt Libby Strout te kennen: ze kwam ooit in het nieuws als het dikste meisje van de VS. Maar wie kent haar echt? Libby verloor op jonge leeftijd haar moeder en aan de pesterijen op school kwam nooit een eind. Na jaren thuisonderwijs besluit Libby terug te keren naar school met maar één missie: het meisje worden dat alles kan.

Iedereen denkt Jack Masselin te kennen: de eeuwige lolbroek. Hij lijkt het allemaal goed voor elkaar te hebben. Maar niemand weet dat Jack aan prosopagnosie lijdt: hij kan geen gezichten herkennen. Zelfs zijn eigen gezicht niet. Hij wil dit het liefst voor de wereld verborgen houden, maar dat betekent ook dat hij geen echte relaties aan kan gaan. Als hij en Libby elkaar ontmoeten dankzij een uit de hand gelopen grap, zijn ze allebei kwaad op alles en iedereen. Maar uiteindelijk weten ze elkaar te verrassen.

Belangrijk om te weten: Jennifer Niven schrijft veel over jongeren met lichamelijke of geestelijke problemen. Ze staat dan ook twee keer in deze lijst! En hoewel “dik” zijn geen lichamelijke beperking is, kan het zeker voelen alsof je buiten de groep valt, dus wij tellen het mee. Tenslotte is de meerderheid in YA ook niet gezellig rond.

.

The Hate U Give | Angie Thomas

Genre: YA hedendaags
Diversiteit: niet-blank

Starr Carter woont in een armoedige zwarte buurt, maar gaat naar een dure witte school. De balans die Starr tussen deze werelden heeft gevonden, wordt overhoop gehaald wanneer Starr getuige is van de dood van haar jeugdvriend Khalil. Hij wordt neergeschoten door een politieagent terwijl hij zelf ongewapend is.

Starr is verdrietig en in de war, en moet haar weg zien te vinden in een wereld vol ongelijkheid en vooroordelen. Op school denken ze dat Khalil het er zelf naar heeft gemaakt, en noemen hem een crimineel en zelfs een drugsdealer. Haar buurtbewoners gaan ondertussen de straat op in protest tegen de politie, die geen onderzoek wil doen naar de schietpartij. Iedereen vraagt zich af: wat is er nu echt gebeurd? Starr is de enige die daar antwoord op kan geven. Maar de waarheid spreken is lastiger dan ooit, want wat Starr zegt – of juist niet – kan haar leven in gevaar brengen.

Belangrijk om te weten: we vonden het bij het samenstellen van de lijst absoluut schokkend hoe weinig boeken met een POC (“person of color”) er in de Nederlandse vertalingen te vinden is, waarbij dit ook daadwerkelijk benoemd wordt. En in dit boek is het niet alleen meteen duidelijk, het gaat ook daadwerkelijk over een heel actueel onderwerp, de botsing tussen culturen en bevolkingsgroepen.

.

Eleanor & Park | Rainbow Rowell

Genre: YA hedendaags
Diversiteit: niet-blank en mishandeling

Twee buitenbeentjes. Een buitengewone liefde. Eleanor: rood haar, verkeerde kleren. Staat achter hem totdat hij zich omdraait. Ligt naast hem totdat hij wakker wordt. Vergeleken bij haar is ieder ander saai en kleurloos, en nooit goed genoeg. Park: hij weet dat ze van een liedje houdt nog voordat hij het haar laat horen. Hij lacht om haar grapjes nog voordat ze de clou verteld heeft. Er is een plekje op zijn borst, net onder zijn keel, dat maakt dat ze haar beloftes wil houden.

Eleanor & Park is het verhaal van twee onfortuinlijke zestienjarigen gedurende een schooljaar. Ze zijn slim genoeg om te weten dat een eerste liefde bijna nooit standhoudt, maar ook dapper en wanhopig genoeg om het te proberen.

Belangrijk om te weten: naast het feit dat Park van Aziatische afkomst is, is de thuissituatie van Eleanor ook een belangrijk thema dat niet onder de tafel geschoven mag worden. Ook is ze lichamelijk een buitenbeentje: stevig, rood haar, met een… zeer aparte kledingstijl, zullen we maar zeggen. Deze twee tieners kijken overal doorheen en zien gewoon elkaar zoals ze zijn.

.

13 reasons why | Jay Asher

Genre: YA hedendaags
Diversiteit: depressie

Bij Clay wordt een pakket bezorgd zonder afzender. Er zitten zeven cassettebandjes in. Als hij het eerste bandje begint af te spelen, schrikt hij zich een ongeluk: hij hoort de stem van Hannah Baker. Het meisje op wie hij een tijd lang in stilte verliefd is geweest. Iemand die hij heel eventjes leek te kunnen krijgen. Het meisje dat niet zo lang geleden zelfmoord heeft gepleegd.

Hannah heeft, voor ze een einde aan haar leven maakte, dertien kanten van cassettebandjes ingesproken. In elk van die dertien opnamen beschuldigt ze iemand ervan betrokken te zijn geweest bij haar dood. En Clay weet dat hij die bandjes heeft gekregen omdat ook hij ergens in haar verhaal voorkomt. Maar waar?

Belangrijk om te weten: Zowel dit boek als de Netflix-serie zijn ontzettend belangrijk om te lezen en te bekijken. Niet alleen gaat het over het verloop van depressie, maar ook de impact van pesten, anders zijn, verkrachting, machteloosheid en volwassenen die liever zwijgen dan accepteren. Net zoals met veel diversiteitsproblemen is het doorbreken van de stilte een van de belangrijkste dingen die we met deze boeken kunnen doen, want het laat ons ook zien hoe het anders zou kunnen.

.

Wie is nou normaal? | Lisa Williamson

Genre: YA hedendaags
Diversiteit: transgender

David weet al zijn hele leven dat hij een meisje wil worden. Maar alleen zijn twee beste vrienden delen zijn geheim – zelfs zijn ouders hebben geen idee. Zij denken dat hij homoseksueel is, de jongens op zijn school noemen hem een freak.

Leo komt van een andere school, en daar is iets gebeurd waar hij niet over wil praten. Hij heeft maar één doel: onzichtbaar zijn. De aandacht trekken van een van de mooiste meisjes van de school zat dan ook helemaal niet in de planning. Als Leo het opneemt voor David in een gevecht, en daarbij een jongen tegen de grond slaat, ontwikkeld zich een bijzondere vriendschap tussen hen. Ook al dragen ze allebei een groot geheim met zich mee, en op hun school hebben geheimen de gewoonte om uit te komen..

Belangrijk om te weten: Over transgender jongeren beginnen nu pas boeken te verschijnen in het Nederlands, dus we moeten even geduld hebben met het aantal boeken dat erover te vinden is. Gelukkig begint het nu wel echt bespreekbaar te worden, en dat zie je heel goed aan deze titel!

.

Wat jij niet ziet | Eric Lindstrom

Genre: YA hedendaags
Diversiteit: blindheid

Parker Grant is blind, maar ze wil niet dat je haar anders behandelt. Daarom heeft ze ‘De Regels’ in het leven geroepen. De belangrijkste: verraad is onvergeeflijk. Een herkansing krijg je niet. Vraag maar aan Scott Kilpatrick, de jongen die haar hart gebroken heeft.

Als Scott na jaren ineens weer opduikt in haar leven, weet Parker dat ze maar op één manier kan reageren – hem ijskoud negeren. Ze heeft al genoeg aan haar hoofd, zoals een trainingsmaatje vinden voor het hardloopteam en, ook niet onbelangrijk, een plekje voor haar vaders dood. Het verleden ontwijken blijkt onmogelijk. Hoe meer Parker te weten komt over wat er écht gebeurd is, zowel met Scott als haar vader, hoe meer ze zich afvraagt of de dingen wel zijn zoals ze lijken.

Belangrijk om te weten: net zoals mainstream hedendaagse YA gaan dit boek over typische tienerproblemen, zoals omgaan met iemand door wie je je verraden voelt, liefde, school, sport. En natuurlijk over het verlies van een ouder. Parkers blindheid maakt haar wat dat betreft geen minder normale tiener, waardoor ze een heel goed rolmodel is.

.

Aristoteles & Dante ontdekken de geheimen van het universum | Benjamin Alire Sáenz

Genre: YA hedendaags
Diversiteit: homoseksualiteit, niet-blank

Aristoteles is een eenzame, boze tiener die misschien wel iets te veel over de wereld nadenkt. Dante is een eigenwijze betweter die het liefst de hele dag zonder schoenen rondloopt. Als ze elkaar bij het zwembad tegenkomen, lijken ze niets met elkaar gemeen te hebben. Behalve dan het feit dat ze allebei vernoemd zijn naar oude filosofen.

Toch ontstaat er een bijzondere vriendschap, zo eentje die levens verandert. En dankzij hun vriendschap ontdekken Ari en Dante wie ze zijn, en wie ze willen worden.

Belangrijk om te weten: dit is echt een heerlijk liefdesverhaal voor iedereen die wil lezen over zo’n echte, ware voorbestemde eerste grote liefde. Dat het dan om twee jongens gaat doet er eigenlijk helemaal niet toe (maar stiekem ook weer wel, want natuurlijk gaan die door hetzelfde proces).

.

De onverwachte held van kamer 13B | Teresa Toten

Genre: YA hedendaags
Diversiteit: geestesziekte

Als Adam tijdens een groepssessie voor jongeren met een dwangneurose Robyn ontmoet, is hij op slag verliefd. Hij is vastbesloten om haar Batman te worden en haar te beschermen tegen de boze buitenwereld. Maar als je zelf met van alles en nog wat worstelt is een verliefdheid nog niet zo makkelijk: ruziënde, gescheiden ouders, een knettergek stiefbroertje en je eigen dwangneuroses, om maar wat te noemen.

Is een ‘normale’ relatie wel mogelijk als je zo veel obstakels moet overwinnen? En dan is er ook nog die kwestie van de dreigbrieven aan het adres van zijn moeder. Het begint Adam allemaal een beetje te veel te worden – maar als je vrienden ook allemaal hun eigen problemen en neuroses hebben, kun je ze dan wel vragen jou te helpen?

Belangrijk om te weten: Dit boek weeft op een heel knappe manier de problemen samen. Zowel normale tienerproblemen als de specifieke problemen van geestesziek zijn. De twee versterken elkaar natuurlijk, en zijn voor Adam soms moeilijk uit elkaar te houden. Zoals wanneer je om hulp moet vragen, en wanneer je een risico met je hart moet nemen.

.

Waar het licht is | Jennifer Niven

Genre: YA hedendaags
Diversiteit: depressie

Theodore Finch is gefascineerd door de dood, en denkt constant aan manieren om zichzelf om het leven te brengen. Maar elke keer houdt iets goeds, hoe klein ook, hem tegen. Violet Markey leeft voor de toekomst: voor het moment dat ze haar diploma krijgt en kan ontsnappen uit de kleine stad waar ze woont. En eigenlijk vlucht ze voor het verpletterende verdriet na de dood van haar zus bij een auto-ongeluk.

Wanneer Finch en Violet elkaar ontmoeten op de rand van de klokkentoren van hun school, is het onduidelijk wie van de twee nou eigenlijk de ander redt. En wanneer ze samen aan een schoolproject beginnen om de “natuurlijke wonderen” van hun staat te ontdekken, doen Violet en Finch veel belangrijkere ontdekkingen. Zoals dat Finch zichzelf kan zijn bij Violet. En dat Violet haar dagen weer leuk begint te vinden. Maar terwijl Violets wereld groeit, krimpt die van Finch.

Belangrijk om te weten: Dit boek loopt tegelijkertijd wel en niet goed af, wat een heel dubbel gevoel is en er zeker voor zal zorgen dat je wat tranen weg moet vegen. Maar dat maakt het boek tegelijkertijd heel realistisch, het laat beide kanten zien van depressie.

.

Carry on | Rainbow Rowell

Genre: YA fantasy
Diversiteit: homoseksualiteit

Simon Snow is de slechtste uitverkorene die ooit uitverkoren is. Dat zegt zijn kamergenoot Baz tenminste. En Baz is dan wel kwaadaardig en een vampier, hij heeft waarschijnlijk gelijk. De helft van de tijd kan Simon zijn toverstaf niet aan de praat krijgen en de andere helft steekt hij iets in brand. Ondertussen ontwijkt zijn mentor hem, heeft zijn vriendin het uitgemaakt en rent er een magie-verslindend monster rond dat eruitziet als Simon.

Dit alles zou Baz een geweldige dag hebben bezorgd, áls hij er was geweest. Het is hun laatste jaar op Watford en Simons rivaal heeft niet eens de moeite genomen om te komen. Simon kan het niet los laten, en als Baz dan eindelijk terugkeert op school, blijft hij achterdochtig. Niet wetend dat dit het begin is van een avontuur dat hen in een hele andere richting zal leiden dan ze verwachten – en eindigt met de wereld op z’n kop.

Belangrijk om te weten: Dit verhaal begon ooit in Fangirl van Rainbow Rowell als de fan fiction van haar hoofdpersonage Cath, over een wereld die sterk op die van Harry Potter lijkt. Rainbow Rowell ging deze wereld zó leuk vinden dat ze er haar eigen versie over schreef – wat Carry On werd. En het is echt een van de allerleukste bovennatuurlijke liefdesverhalen ooit!

.

En als bonustip, om deze lijst goed mee af te sluiten: 100 uur nacht van Anna Woltz.

Over een meisje met smetvrees die in New York vast komt te zitten tijdens een orkaan, en niets het meer doet. Gas, licht, de waterkraan…

.

Tags:
, , , , , , , , , ,